Bijdragen

Peripetieën rond Uitgeverij Steenlandt. I. Politiek balanceren in oorlogstijd

---

Samenvatting

Dit tweedelige artikel reconstrueert hoe de Kortrijkse Uitgeverij Steenlandt kon uitgroeien tot een centrale actor in de culturele collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Opgericht in 1929 presenteerde Steenlandt zich aanvankelijk als een uitgevershuis met een uitgesproken literair en artistiek profiel. Onder impuls van stichter Richard Acke, die als architect en vrijetijdsschilder beïnvloed werd door diverse moderne kunststromingen, zette de uitgeverij in op prestigieuze, fraai vormgegeven publicaties over (Vlaamse) kunst, toneel en literatuur, en werkte ze samen met kunstenaars zoals Jozef Cantré en Floris Jespers. Na Richard Ackes overlijden in 1934 nam zijn zoon Jan Acke de leiding over, waarna het fonds en netwerk van Steenlandt een ruk naar rechts maakten. Deze ideologische radicalisering werd vooral duidelijk tijdens de bezetting. De uitgeverij publiceerde nationaalsocialistisch georiënteerde brochures en knoopte nauwe banden aan met Nieuwe Orde-bewegingen zoals de DeVlag en de SS-Vlaanderen. Ook na de moord op Jan Acke door een verzetslid in 1943 zette de uitgeverij onder leiding van Rick Wijckmans haar collaboratiekoers voort, al daalde het aantal drukopdrachten en propagandapublicaties voor de bezetter en zijn Vlaamse bondgenoten, met financiële problemen als gevolg. Na de bevrijding werd uitgeverij Steenlandt ontbonden en haar leidende figuren, Wijckmans en Ackes weduwe Agnes Servaege, veroordeeld wegens collaboratie.

The trials and tribulations of Publishing House Steenlandt. I. Political balancing act during wartime

This two-part article traces how the Kortrijk-based Uitgeverij Steenlandt [Publishing House Steenlandt] came to play a quintessential role in the cultural collaboration with the German occupier during the Second World War. Founded in 1929, Steenlandt initially presented itself as a publishing house with a distinct literary and artistic profile. Spearheaded by its founder Richard Acke, who as an architect and dilettante painter was influenced by various modern art movements, the publishing house focused on prestigious, beautifully designed publications on (Flemish) art, theatre and literature, and collaborated with artists such as Jozef Cantré and Floris Jespers. Following Richard Acke’s death in 1934, his son Jan Acke took over the reins, after which Steenlandt’s portfolio and network shifted sharply to the right. This ideological radicalisation became particularly evident during the occupation. The publishing house produced National Socialist-oriented pamphlets and forged close ties with New Order movements such as DeVlag and SS-Vlaanderen. Even after the murder of Jan Acke by a member of the resistance in 1943, the publishing house, under the leadership of Rick Wijckmans, continued its collaboration with the occupier, although the number of printing orders and propaganda publications for the occupying forces and their Flemish allies declined, subsequently resulting in financial difficulties. After the liberation, Publishing House Steenlandt was dissolved and its leading figures, Wijckmans and Acke’s widow Agnes Servaege, were convicted of collaboration.

 

Hoe citeren:

Van den Bossche, S., (2026) “Peripetieën rond Uitgeverij Steenlandt. I. Politiek balanceren in oorlogstijd”, WT. Tijdschrift over de geschiedenis van de Vlaamse beweging 85(2), 223–242. doi: https://doi.org/10.21825/wt.101110