From the past

‘Kwaad verdrijven’ om te genezen: oeroud geloof nog steeds springlevend, al of niet verborgen in modieuze praktijken

---

Abstract

De sleutel tot het ontdekken van de grondslag van heel wat onzinnig lijkende oude geneeswijzen ligt in de betekenis van het begrip ‘kwaad verdrijven’, vervat in de titel van dit artikel. Meer dan uit het Nederlands blijkt uit het Franse taalgebruik dat ‘het kwaad’ vroeger aanzien werd als synoniem van ziekte: le mal, la maladie, le of la malade. Tal van oude geneeswijzen gaan in essentie terug op pogingen het lichaam te zuiveren van de geheimzinnige onbekende oorzaak daarvan, meestal vaagweg aangeduid als ‘het kwaad’. Van duivelsuitdrijvingen over aderlatingen, van zonderling lijkende volksgeneeswijzen tot modieuze ‘detoxkuren’, alle zijn ze gebaseerd op het oeroude geloof in de helende kracht van ‘zuivering’: wegwerken van het ‘kwaad’. Over de belangrijkste praktijken in dit genre werd eerder in dit tijdschrift gepubliceerd. Dit wordt hier aangevuld met korte illustraties van zeer diverse, andere, soms bizarre methoden. Samen maken ze het meest verspreide segment uit van de oude (dier)geneeskunde.