Kanttekeningen

L'université: une organisation sui generis?: critique des approches traditionnelles et esquisse d'une approche nouvelle

---

Abstract

De universiteit ; een organisatie sui generis? Kritiek op de traditionele benaderingen en schets van een nieuwe benadering. - Het hier volgend artikel is gewijd aan de twee stromingen in de traditionele organisatiesociologie. Men tracht hierin aan de hand van een voorbeeld van een complexe organisatie, namelijk de universiteit, de grenzen van de professionele organisatietheorie enerzijds en deze van de bureaucratische organisatietheorie anderzijds aan te tonen. Hiertoe wordt eerst beschreven hoe de universiteit in de litteratuur der organisatiesociologie door bekende auteurs, zoals T. Parsons en A. Etzioni, als een professionele organisatie beschouwd wordt. Hierbij aansluitend wordt dan beschreven hoe zowel het professionele als het bureaucratische organisatiemodel in nieuwe studies aan grondige kritiek onderworpen wordt. Deze kritiek wordt op verschillende niveaus geleverd. Gedeeltelijk is ze modelimmanent, gedeeltelijk van epistemologische aard. In een tweede gedeelte wordt aangetoond hoe de gebreken, die in beide modellen aan het licht kwamen, verbeterd kunnen worden. Zo wordt eerst nader ingegaan op de logica van het open systeemmodel. Kenmerkend voor dit systeemmodel is dat hierin de organisatie gezien wordt als onderworpen aan een dubbele bron van beperkingen en onzekerheid. De eerste bron is van organisatie-externe aard. Het betreft de verschillende omgevingsfactoren die van de organisatie uit zeer beperkt controleerbaar zijn. De tweede bron is van organisatie-interne aard. Ze resulteert uit het feit dat haar leden zich niet alleen als produktiemiddel zien, maar ook een waaier van politieke en statutaire interessen vertegenwoordigen. Overeenkomstig hieraan kan een organisatie vanuit het gezichtspunt van een produktiesysteem, van een politiek systeem of van een loopbaanstructuur geanalyseerd worden. Tenslotte wordt in het laatste gedeelte aangetoond dat de analyse van een organisatie vanuit het oogpunt van het beheer (werking + structuur) in het bijzonder in staat is aan de logica van het open systeemmodel te beantwoorden. Het beheer wordt gezien als uitdrukking van de aan de organisatie eigen gedragslogica. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen twee gedragslogica’s (de ene logica is deze der produktiviteit en competitiviteit, de andere een statuslogica) en worden hun overeenkomstige beheersstructuren geschetst. Om te eindigen wordt dan ook de mogelijkheid getoond om over te gaan van het beschreven theoretisch model naar een theorie.

How to Cite:

Frischkopf, A., (1974) “L'université: une organisation sui generis?: critique des approches traditionnelles et esquisse d'une approche nouvelle”, Tijdschrift voor Sociale Wetenschappen 19(1), 58–73. doi: https://doi.org/10.21825/tvsw.95961