Abstract
Attentie is een schaarse en waardevolle handelswaar. Digitale platforms hebben aandacht omgevormd tot een gemonetariseerd bezit, wat heeft geleid tot hevige concurrentie. Contentmakers, politici en adverteerders gebruiken sensationele strategieën om betrokkenheid te vergroten, maar de echte winnaars zijn de platformbedrijven, die aandacht omzetten in winst. In deze lezing keer ik terug naar een kerninzicht van de 19e-eeuwse sociale denker Karl Marx, die stelde dat arbeid de bron is van alle waarde onder het kapitalisme. IIk vraag: wat is het arbeidsproces achter deze handelswaar die we nu aandacht noemen? Mijn antwoord komt voort uit veldonderzoek: ik bestudeerde contentmakers die virale video's maken op sociale media. Door hun werk van dichtbij te observeren—en eraan deel te nemen—zag ik hoe aandacht wordt geproduceerd, wie ervan profiteert en welke risico’s en beloningen online zichtbaarheid met zich meebrengt. Bovendien wordt aandacht ongelijk gewaardeerd—niet elke klik of weergave is evenveel waard—net zoals Pierre Bourdieu opmerkte in analoge culturele productievelden. Uiteindelijk leidt deze arbeid van aandacht verkrijgen tot value capture, waarbij iemand externe waarden als de zijne adopteert en zo zijn persoonlijke waarden in lijn brengt met die van platforms. Deze lezing introduceert een arbeidstheorie van value capture onder platformkapitalisme.
Keywords
Attentie, etnografie, value capture, platform, sociale media
How to Cite
Mears, A., (2026) “Aandacht! Een nieuwe arbeidstheorie voor een oud product”, Tijdschrift Sociologie 7, 40–57. doi: https://doi.org/10.38139/ts.96308